SHRIRAM HOSPITAL

♦️Plastic, Reconstructive & Cosmetic Surgery Centre

♦️अधिक माहितीसाठी लिंक वर क्लिक करा 👉 PDF Link

♦️Skin & Hair Clinic, High Tech Burns Care Centre,

♦️Maternity Hospital

हाताच्या जखमा (Hand Trauma): हाताच्या शस्त्रक्रियेमध्ये हाताचे कार्य व सौंदर्य पुन्हा सुधारण्यासाठी केलेल्या विविध उपचारांचा समावेश होतो.

कार्पल टनेल रिलीज शस्त्रक्रिया (Carpal Tunnel Release Surgery): कार्पल टनेल सिंड्रोम ही एक अवस्था आहे ज्यामुळे हात व हाताच्या बाजूला बधिरपणा, झणझणीतपणा आणि इतर लक्षणे निर्माण होतात.

ड्युपुइट्रेनचा रोग (Dupuytren's Disease): ड्युपुइट्रेन (du-pwe-TRANZ) कॉन्ट्रॅक्चर हा हाताचा एक विकार आहे, जो अनेक वर्षांमध्ये विकसित होतो. ही अवस्था तुमच्या तळहाताच्या त्वचेखाली असलेल्या ऊतकांच्या थरावर परिणाम करते.

ट्रिगर फिंगर रिलीज (Trigger Finger Release): ट्रिगर फिंगर ही एक अवस्था आहे ज्यामध्ये तुमच्या बोटांपैकी एक बोट वाकलेल्या स्थितीत आढळतो. तुमचे बोट वाकवताना किंवा सरळ करते वेळेस स्नॅपसारखा आवाज होतो.

संधिवात शस्त्रक्रिया (Arthritis Surgery): संधिवात म्हणजे सांध्यांची सूज आणि कोमलता. संधिवाताची मुख्य लक्षणे म्हणजे सांध्यातील वेदना आणि कडकपणा, ही लक्षणे वय वाढत असताना अधिक गंभीर होतात.

सूक्ष्मनलिका शस्त्रक्रिया (मायक्रोव्हॅस्क्युलर सर्जरी) म्हणजे अत्यंत लहान रक्तवाहिन्यांवर (ज्या फक्त 3 ते 5 मिलीमीटर व्यासाच्या असतात) केली जाणारी शस्त्रक्रिया. ही शस्त्रक्रिया ऑपरेटिंग रूम मायक्रोस्कोपच्या सहाय्याने विशेष उपकरणे आणि अतिसूक्ष्म सुई व सूक्ष्म धाग्यांचा वापर करून केली जाते.

सूक्ष्मनलिका शस्त्रक्रिया तोडलेल्या बोटांना, हातांना, बाहूंना किंवा इतर शरीराच्या तुटलेल्या भागांना पुन्हा जोडण्यासाठी वापरली जाते. या प्रक्रियेत लहान रक्तवाहिन्या पुन्हा जोडून रक्तप्रवाह पूर्ववत केला जातो, ज्यामुळे संबंधित ऊतक (टिश्यू) मरायच्या आधी वाचवता येते. सूक्ष्मनलिका शस्त्रक्रिया पुनर्रचनात्मक शस्त्रक्रियेत (रिकन्स्ट्रक्टिव्ह सर्जरी) देखील मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाते.

सामान्य भाजलेली त्वचा (मायनर बर्न्स) साधारणतः घरगुती उपचाराने काही आठवड्यांत बरी होते. मात्र, खुपच भाजलेली/जळालेली त्वचेला (सीव्हिअर बर्न्स) विशेष उपचारांची आवश्यकता असते, ज्यामध्ये जखमेची स्वच्छता, वेदना व्यवस्थापन, संक्रमणाची प्रतिबंधक उपाययोजना, आणि जखमेच्या खुणा कमी करण्यासाठी व कार्यक्षमता पुनर्स्थापित करण्यासाठी थेरपीचा समावेश होतो.

दुसऱ्या टप्प्याचे खोल व पूर्णजळीत (फुल-थिकनेस बर्न्स) जखमेसाठी त्वचेचे प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया आवश्यक असते. यात जळालेल्या ऊती काढून टाकणे, दाता/डोनर स्थळावरून निरोगी त्वचा काढणे, आणि प्रत्यारोपण योग्य ठिकाणी बसवणे यांचा समावेश असतो. प्रत्यारोपण योग्य प्रकारे भरून येण्यासाठी पाच दिवस हलू नये.

प्रचंड प्रमाणात जळलेल्या रुग्णांना अनेक शस्त्रक्रिया, मानसिक आधार, आणि दीर्घकालीन फॉलो-अप देखभाल आवश्यक असते.

चेहर्यावरील प्लास्टिक शस्त्रक्रिया म्हणजे चेहर्याच्या विविध भागांचे स्वरूप, कार्यक्षमता किंवा दोन्ही सुधारणे किंवा पुनर्निर्मिती करणे. ही एक विशेष क्षेत्र आहे, ज्यामध्ये सौंदर्यविषयक चिंतांचे निराकरण तसेच जन्मजात विकृती, अपघात किंवा वयामुळे होणाऱ्या बदलांशी संबंधित वैद्यकीय समस्या हाताळल्या जातात. लहान सुधारणा असो वा मोठ्या बदल, चेहर्यावरील प्लास्टिक शस्त्रक्रिया एखाद्याच्या बाह्य रूपास त्यांच्या आतल्या आत्मविश्वासाशी जुळवून आत्मसन्मान पुनर्स्थापित करण्यात मदत करू शकते.

मधुमेहामुळे परिधीय रक्तवाहिन्यांचा आजार (पेरिफेरल आर्टेरियल डिसीज - PAD) आणि/किंवा संवेदनाशून्यता (सेन्सरी न्यूरोपॅथी) होऊन मधुमेही पाय विकसित होतो, ज्यामुळे अल्सर, संसर्ग, आणि न्यूरोपॅथिक ऑस्टिओआर्थ्रोपॅथी यांसारख्या गुंतागुंती निर्माण होतात. संवेदनाशून्यतेमुळे (न्यूरोपॅथी) वेदना कमी जाणवल्याने लहान दुखापती दुर्लक्षित होतात आणि त्या पूर्णजळीत अल्सरमध्ये परिवर्तित होतात.

जखम हळू भरल्याने संसर्ग होण्याचा धोका वाढतो, जो हाडे आणि सांध्यांपर्यंत पसरू शकतो आणि पाय काढून टाकण्याची (ॲम्प्युटेशन) गरज भासू शकते. मधुमेहग्रस्तांमध्ये पायातील संसर्ग हे इतर कोणत्याही अपघाताशिवाय होणाऱ्या ॲम्प्युटेशनचे मुख्य कारण आहे. त्यामुळे वेळेवर निदान आणि योग्य उपचार करणे अत्यावश्यक आहे.

हायपोस्पॅडियास ही पुरुषांमध्ये जन्मजात अवस्था आहे, ज्यामध्ये लघवीच्या मार्गाचा उघडलेला भाग (युरेथ्रा) लिंगाच्या टोकावर नसून खालच्या बाजूस असतो. ही अवस्था गर्भावस्थेदरम्यान युरेथ्राचा पूर्ण विकास न झाल्यामुळे होते.

लक्षणे:

• युरेथ्राचे उघडलेले स्थान लिंगाच्या खालच्या बाजूस असणे.
• लिंगाचा खालच्या दिशेने वाकणे (Chordee).
• लघवी करताना लघवीची दिशाभूल किंवा फवारासारखा प्रवाह होणे.

जर हायपोस्पॅडियासवर वेळेत उपचार केले नाहीत, तर भविष्यात लघवी करणे, लैंगिक कार्यक्षमता, आणि प्रजननक्षमतेस अडथळे येऊ शकतात.

स्तन पुनर्निर्मिती ही एक शस्त्रक्रिया आहे जी स्तन काढण्याच्या (मॅस्टेक्टॉमी) नंतर स्तनाचा आकार पुन्हा तयार करण्यासाठी केली जाते. मॅस्टेक्टॉमी म्हणजे स्तनाचा कर्करोग उपचार किंवा प्रतिबंध करण्यासाठी काढण्याची शस्त्रक्रिया. फ्लॅप शस्त्रक्रियेसह स्तन पुनर्निर्मितीमध्ये शरीराच्या एका भागातील, प्रामुख्याने पोटातील, ऊतींचा भाग घेऊन नवीन स्तन तयार केला जातो.

फ्लॅप शस्त्रक्रिया ही एक जटिल प्रक्रिया आहे, जी प्लास्टिक सर्जनद्वारे केली जाते. शरीराच्या नैसर्गिक ऊतींचा वापर करून स्तन पुनर्निर्मिती प्रामुख्याने मॅस्टेक्टॉमी दरम्यानच (तात्काळ पुनर्निर्मिती) केली जाऊ शकते, परंतु काहीवेळा ती स्वतंत्रपणे नंतर (उशिरा पुनर्निर्मिती) केली जाते.
 

जन्मजात फाटलेले ओठ आणि दुभंगलेली टाळू (Cleft Lip and Palate) ही विकृती आहे ज्यामध्ये बाळाच्या वरच्या ओठाचा किंवा टाळूचा भाग पूर्ण विकसित होत नाही. यामुळे खाणे, बोलणे, आणि श्वासोच्छवास करताना अडचण येऊ शकते. या स्थितीवर शस्त्रक्रियेद्वारे उपचार केले जातात. शस्त्रक्रिया सहसा बाळाच्या जन्मानंतर काही महिन्यांत केली जाते. ओठ दुरुस्ती शस्त्रक्रिया 3-6 महिन्यांत तर टाळू दुरुस्ती शस्त्रक्रिया 9-12 महिन्यांत केली जाते. योग्य वेळेवर उपचार केल्यास या रुग्णांचे जीवन सामान्य होऊ शकते आणि त्यांचा आत्मविश्वास वाढतो.

अंगावर पित्त उठणे या समस्येला आयुर्वेदात ‘शीतपित्त’ ह्या नावाने संबोधलेले आहे. प्रामुख्याने थंड हवामानात जास्त प्रमाणात अंगाला पित्त उठत असल्याने या समस्येला ‘शीतपित्त’ असे नाव दिलेले आहे. शीतपित्ताला आधुनिक वैद्यकीय भाषेत अर्टिकेरिया (Urticaria) किंवा Hives असे म्हणतात तर बोलीभाषेत ‘अंगावर पित्त उठणे’ असे म्हंटले जाते.

प्रामुख्याने ऍलर्जीमुळे अंगावर पित्त येते. ज्या पदार्थाची ऍलर्जी (वावडे) आहे, अशा पदार्थाच्या संपर्कात आल्यानंतर त्वचेतील विशिष्ट पेशींमधून हिस्टामाइन नावाचा पदार्थ स्रवतो. त्याचा परिणाम म्हणून त्वचेला खाज येते व त्वचेवर लालसर पित्ताच्या लहानलहान सुजयुक्त चकते उठतात.

पांढरे कोड ह्या त्वचेसंबंधीत समस्येला पांढरे डाग या नावानेही ओळखतात. बऱ्याच जणांना त्वचेवरील पांढऱ्या डागांची समस्या असते. त्वचेला रंग देण्यास आवश्यक असणाऱ्या पेशींमध्ये विकृती निर्माण झाल्याने ही समस्या होते. ह्या पेशींना melanocytes असे म्हणतात. ह्या पेशींमधून मेलॅनीन नावाचे स्किन pigment तयार होत असते. मात्र पांढरे कोडमध्ये त्वचेवरील ठराविक भागातील पेशींमधून हे मेलॅनीन स्किन pigment तयार होत नाही. तेंव्हा त्याठिकाणच्या त्वचेवर पांढरे डाग येतात त्या समस्येला पांढरे कोड (Vitiligo) असे म्हणतात.

लक्षणे :  

• शरीराच्या काही भागांवर लहान मोठ्या आकाराचे पांढरे डाग येतात.
• प्रामुख्याने सुरवातीला हातापायांची बोटे, ओठ, कोपर, गुडघा येथे डाग येतात.
• डाग आलेल्या ठिकाणी वेदना, खाज वैगेरे त्रास होत नाही. केवळ रंगामध्येच बदल झालेला असतो.
• पांढरे कोड आलेल्या ठिकाणच्या त्वचेचा रंग पांढरा होतो तसेच तेथील केसांचा रंग सुध्दा बदललेला असतो.
• या डागांमुळे प्रखर उन्हामध्ये काहीवेळा त्रास जाणवू शकतो.

कुष्ठरोग हा मायकोबॅक्टीरियम लेप्रे या जीवाणूमुळे होणारा एक भयंकर असा संसर्गजन्य आजार आहे. कुष्ठरोगाचे बॅक्टेरिया प्रामुख्याने हातापायांच्या आणि त्वचेच्या नसा (nerves) यावर विपरीत परिणाम करतात. महाभयंकर अशा कुष्ठरोग ह्या रोगास Hansen’s disease किंवा महारोग या नावानेही ओळखले जाते. कुष्ठरोगाचे वेळीच निदान होऊन त्यावर उपचार झाल्यास कुष्ठरोग लवकर बरा होणे शक्य आहे.

कुष्ठरोगामुळे बाधित भागावर जखमा व अल्सर होतात, तेथील मज्जातंतूचे नुकसान होते आणि तेथील मांसपेशी कमकुवत बनत असतात. कुष्ठरोगावर जर वेळीच उपचार केले नाही तर यामुळे तीव्र स्वरुपाचे आणि कायमचे अपंगत्व येऊ शकते. उपचार न घेतल्यास या आजारात रुग्णाची बोटेसुद्धा झडून जातात.

लक्षणे : 

• त्वचेवर पांढरट किंवा लालसर चमकदार चट्टे येणे,
• मांसपेशी दुर्बल व कमकुवत बनणे,
• हात, पाय सुन्न पडणे, हातपाय बधिर होणे,
• बोटे वेडीवाकडी होणे,
• बाधित भागाच्या ठिकाणी संवेदना कमी होणे, यासारखी लक्षणे कुष्ठरोगात दिसू शकतात. 

चेहऱ्यावर नको असलेले केस येणे ही स्त्रियांसाठी एक मुख्य समस्या आहे. चेहऱ्यावर अनावश्यक केस येण्याची समस्या अनेक तरुणींमध्ये होत असते. ओठांवर आणि हनुवटीवर अनावश्यक केस आल्यामुळे एकूणच सौंदर्यावरच बाधा निर्माण होते. चेहऱ्यावरील नको असलेले केस घालवण्यासाठी बाजारात उपलब्ध असणाऱ्या केमिकलयुक्त क्रीम किंवा जेलमुळे चेहऱ्याच्या त्वचेचे नुकसान होण्याचा धोका जास्त असतो.

चेहऱ्यावर नको असलेले केस येण्याची कारणे अनेक असू शकतात. प्रामुख्याने, स्त्रियांमध्ये होणाऱ्या हार्मोन्समधील बदलांमुळे चेहऱ्यावर अनावश्यक केस येतात. शरीरातील एंड्रोजन ह्या हार्मोनचे प्रमाण वाढल्यामुळे PCOD मुळे यामुळे हार्मोन्समध्ये बदल झाल्याने चेहऱ्यावर केस येतात. याशिवाय खालील कारणेही यासाठी जबाबदार असतात.

• अनुवांशिक घटक,
• सौंदर्य प्रसाधनांच्या चुकीच्या वापरामुळे,
• गर्भ निरोधक गोळ्यांच्या दुष्परिणामामुळे चेहऱ्यावर अनावश्यक केस येऊ शकतात.
• याशिवाय मानसिक तणाव ह्यासारख्या कारणांनी चेहऱ्यावर केस येऊ शकतात.

सोरायसिस ही त्वचासंबंधी एक समस्या असून यामध्ये त्वचेच्या पेशींची जलदपणे वाढ होते. त्वचेवर लालसर, सुजयुक्त चट्टे येतात व तेथून पापुद्रे किंवा खवले निघत असतात. याला सोरियाटिक स्केल असे म्हणतात.

सोरायसिसमध्ये त्वचेवर लाल चट्टे निर्माण होऊन तेथे प्रचंड खाज सुटते. तेथील त्वचा ही जाड होते व त्वचेत पांढरट-चंदेरी रंगाचे पापुद्रे निर्माण होतात. पापुद्रे असणाऱ्या ठिकाणी खाजवल्यास भुसा होऊन पापुद्रे खाली पडत असतात.

सोरायसिसचे चट्टे प्रामुख्याने कोपरा, गुडघे अशा सांध्यांच्या ठिकाणी झालेले आढळतात. याशिवाय ते शरीराच्या डोके, चेहरा, कानाच्या मागे, मान, हात, पाय, पाठ अशा भागावरही होऊ शकतात.

सोरायसिसची लक्षणे (Symptoms) :

• त्वचेवर लालसर, सुज असणारे चट्टे येणे,
• चट्ट्याभोवती खाज येणे,
• चट्टे आलेल्या ठिकाणी वेदना किंवा आग होणे,
• त्वचेवरील चट्ट्यांवर पांढरट-चांदी कलरचे पापुद्रे येणे,
• त्वचेवर खाजवल्यास पापुद्रे भुसा होऊन खाली पडणे,
• त्वचा कोरडी होऊन क्रॅक पडून रक्तस्राव होणे,
• सांध्यांच्या ठिकाणी सूज येणे, वेदना होणे.
  अशी काही लक्षणे सोरायसिस या त्वचाविकारामध्ये असतात.

डोक्यातील कोंडा, ज्याला seborrheic dermatitis म्हणूनही ओळखले जाते, हे टाळू, भुवया किंवा नाकाजवळील त्वचेच्या पेशींचा अतिरेक आहे. हे मृत त्वचेच्या पेशींच्या जलद शेडिंगमुळे होते, परिणामी मोठ्या फ्लेक्स बनतात

डोक्यातील कोंडा कशामुळे होतो?
बुरशीजन्य अतिवृद्धी: टाळूवर मालासेझिया बुरशीची भरभराट होते.
स्कॅल्पचे अतिरिक्त तेल: परिणामी चिकट, तेलकट कोंडा होतो.
अनियमित ब्रशिंग आणि केस धुणे.
शैम्पूचा क्वचित वापर.
तणाव आणि मानसिक आरोग्य स्थिती.

कमकुवत झालेले केस, हार्मोन्समधील बदल, योग्य आहाराचा अभाव, प्रदूषण किंवा हेअर प्रोडक्टचा अतिवापर अशा अनेक कारणांनी केस गळतीची समस्या होत असते.

केमिकल पिलिंग म्हणजे त्वचेवर रासायनिक द्रव्य लावून वरची मृत त्वचा काढून टाकणे, ज्यामुळे त्वचेचा रंग सुधारतो आणि नवीन, ताजीतवानी त्वचा तयार होते.

फायदे :

• मृत त्वचा काढल्यामुळे त्वचा अधिक तेजस्वी दिसते.
•  टॅनिंग आणि डाग कमी होतात.
•  चेहऱ्यावरील सुरकुत्या आणि दाग कमी होतात.
• त्वचा अधिक टाईट आणि तरुण दिसते.

डर्मा रोलर हे लहान आकाराचे साधन आहे. ज्यामध्ये लहान सुया असतात, ज्यामुळे सूक्ष्म जखमा होतात. यामुळे त्वचेचे पुनरुत्थान होते, कोलेजन उत्पादन वाढते, आणि त्वचा तजेलदार व आरोग्यदायी होते.

फायदे :

• त्वचेचा ताजेपणा आणि लवचिकता वाढते.
• सूक्ष्म जखमांमुळे नवीन त्वचा तयार होते.
• चेहऱ्यावरील डाग आणि ऍक्नेचे गुण कमी होतात.
• त्वचेचा पोत अधिक मऊ आणि समान होतो.
• डोक्यावर वापरल्यास केसांची वाढ सुधारते.

एएनसी तपासणी म्हणजे प्रसवपूर्व तज्ज्ञांकडून योग्य मार्गदर्शन, ज्यामध्ये गर्भधारणेदरम्यान काही वैद्यकीय तपासण्या केल्या जातात. या सल्लामसलतीमुळे आई आणि वाढणाऱ्या बाळाच्या आरोग्याची नियमित देखरेख होते आणि संभाव्य समस्यांचे लवकर निदान करता येते. एएनसीमध्ये विविध तपासण्या, पोषणाविषयी सल्ला आणि निरोगी गर्भधारणेसाठी मार्गदर्शन समाविष्ट असते, ज्यामुळे सुखद प्रसूती अनुभवास प्रोत्साहन दिले जाते.

प्रसुतीपूर्व लसीकरण म्हणजे गर्भधारणेदरम्यान आई आणि बाळाच्या संरक्षणासाठी दिल्या जाणाऱ्या लसी. या लसीकरणामुळे टेटनस, इन्फ्लूएंझा, आणि पर्टुसिस सारख्या आजारांपासून बचाव होतो, गर्भधारणेदरम्यान गुंतागुंत होण्याचा धोका कमी होतो आणि बाळाला जन्मानंतर पासिव्ह प्रतिकारशक्ती मिळते. एएनसी लसीकरण आई आणि बाळाच्या एकूणच आरोग्य आणि कल्याणात महत्त्वपूर्ण योगदान देते.

वंध्यत्व आणि आयव्हीएफ (इन विट्रो फर्टिलायझेशन) सल्लागार प्रजनन समस्यांचा सामना करणाऱ्या जोडप्यांना मदत करण्यात तज्ञ असतात. ते प्रजननशी संबंधित अडचणींचे मूल्यांकन करतात, आयव्हीएफसारख्या उपचारांची शिफारस करतात आणि भावनिक आधार देखील देतात. याचे फायदे म्हणजे वैयक्तिक मार्गदर्शन, गर्भधारणेची शक्यता वाढवणे, आणि सहाय्यक प्रजनन तंत्रज्ञानाच्या गुंतागुंतीच्या प्रवासात योग्य दिशा देऊन यशस्वी गर्भधारणा साध्य करण्यास मदत करणे.

सामान्य प्रसव हा नैसर्गिक पद्धतीने होणारा प्रसव आहे, जो सहसा कमी गुंतागुंतीचा असतो आणि त्यातून लवकर बरे होता येते. एलएससीएस (लोअर सेगमेंट सिझेरियन सेक्शन) ही शस्त्रक्रियात्मक पद्धत आहे ज्यामध्ये आईच्या पोटावर छेद करून बाळ बाहेर काढले जाते. सामान्य प्रसव नैसर्गिक अनुभव देतो, तर एलएससीएस वैद्यकीय कारणांमुळे किंवा गुंतागुंतीमुळे निवडले जाते, ज्यामुळे सुरक्षित प्रसव सुनिश्चित होतो.

लॅप्रोस्कोपिक गाइनाकोलॉजिकल शस्त्रक्रिया म्हणजे लहान छिद्रे आणि कॅमेऱ्याचा वापर करून केलेली कमीत-कमी वेदनेत होनारी शस्त्रक्रिया, जी स्त्रीरोगाशी संबंधित समस्या निदान आणि उपचार करण्यासाठी वापरली जाते. याचे फायदे म्हणजे पारंपरिक शस्त्रक्रियांच्या तुलनेत कमी वेदना, जलद बरे होणे, आणि गुंतागुंतीचा कमी धोका. त्यामुळे रुग्णांना सामान्य जीवनशैलीत लवकर परतण्यास मदत होते आणि एकूणच सुधारित परिणाम मिळतात.

गर्भनिरोधक सल्लामसलतीत व्यक्तींना जन्मनियमनाच्या पद्धतींविषयी माहिती आणि मार्गदर्शन दिले जाते, ज्यामुळे ते सुज्ञ निर्णय घेऊ शकतात. कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रियांमध्ये ट्यूबल लिगेशन किंवा नसबंदी सारख्या शस्त्रक्रिया समाविष्ट आहेत, ज्याद्वारे प्रजनन नियंत्रित करता येते. हे दोन्ही नियोजित गर्भधारणेस प्रोत्साहन देतात आणि शस्त्रक्रियात्मक हस्तक्षेपांच्या माध्यमातून व्यक्तींना त्यांच्या प्रजनन आरोग्याचे प्रभावी व्यवस्थापन करण्यास सक्षम करतात.